Logo Thing main logo

Botswana jako jedna z najbardziej stabilnych gospodarek Afryki- pomiędzy wydobyciem diamentów a pandemią HIV

Botswana, w latach 1885–1966 brytyjski protektorat Bechuana (Bechuanaland Protectorate), przyjęła nową nazwę po uzyskaniu niepodległości w 1966r. Jako państwo śródlądowe Republika ta jest uzależniona od ścisłych kontaktów z jej sąsiadami, co wiąże się z prawie zerowym stopniem konfliktów zbrojnych, co jest ewenementem na cały kontynent afrykański. Walki plemienne toczone były do objęcia prawnym patronatem przez Brytyjczyków, czego symbolem i niejako gwarantem bezpieczeństwa pozostaje sprawowanie rządów w ramach Wspólnoty Narodów (Commonwealth of Nations).


Przez ponad pięć dekad przywództwo stanowią cywilne rządy, co także jest precedensem w Afryce, w której niemalże stałą metodą rządów są militarne pucze. Dodatkowym atutem wynikającym ze zwartej współpracy z Wielką Brytanią oraz jej dominiami i Światem Zachodu jest wprowadzanie reform ustrojowych, a także postępowej polityki społecznej, w tym zmiany modelu rodziny (spadek dzietności do 2, co jest także nietypowe dla Afryki) oraz znaczących inwestycji kapitałowych. Dało to bez wątpienia jedną z najbardziej stabilnych gospodarek na kontynencie. Pomimo swoich znacznych złóż diamentów i innych minerałów[1], męska populacja migruje do Republiki Południowej Afryki za pracą w górnictwie oraz wydobyciu. Taka tendencja trwa nieprzerwanie od XIX w., poprzez okres kolonialny oraz czasy niezależne. Pomimo recesji 2007-2008r. Botswana pozostaje w światowej czołówce prężnie rozwijających się gospodarek, która bez trudu konkuruje we własnym regionie Afryki Subsaharyjskiej. Co istotne wzorowane na zachodnich wzorcach przepisy uczyniły z tego państwa najmniej skorumpowane miejsce do prowadzenia biznesu. Wydobycie diamentów stanowi aż 85% dochodów z eksportu oraz 1/3 przychodów budżetu[2].


Niestety fundusze wykorzystywane z obrotu diamentami nijak nie mają przełożenia na największy problem społeczny Botswańczyków, jakim jest jeden z najwyższych na świecie wskaźników zakażeń HIV/AIDS. Aż 20,3% ludności w wieku produkcyjnym zakażonym jest wirusem, stąd władze nie odwołują stanu epidemii.[3] Także jeden z najbardziej postępowych i wszechstronnych programów zwalczania tej choroby w Afryce zgodnie z zaleceniami WHO, został powołany przez rząd, jednak przynosi znikome skutki[4]. Pomimo najwyższego na świecie poziomu wzrostu PKB na mieszkańca[5], demokratycznych reformom polepszających poziom życia oraz zapewniającym pokój wewnętrzny, nie można oprzeć się wrażeniu, iż zagraniczne firmy czerpiące krocie z obrotu diamentów zamykają pewne furtki dla Botswańczyków.


dr Joanna Siekiera

Faculty of Law

University of Bergen, Norway

https://www.uib.no/en/persons/Joanna.Siekiera


[1] African Business, Botswana pushes for more from De Beers diamond deal (2020) https://africanbusinessmagazine.com/sectors/commodities/botswana-pushes-for-more-from-de-beers-diamond-deal/ [dostęp 29.07.2020]

[2] The Contribution of Diamonds to Botswana's Development (2015) https://www.debeersgroup.com/reports/socio-economic-impact/botswana/the-contribution-of-diamonds-to-botswana-development [dostęp 29.07.2020]

[3] Avert,org, Hiv and AIDS in Botswana (2018) https://www.avert.org/professionals/hiv-around-world/sub-saharan-africa/botswana [dostęp 29.07.2020]

[4] Botswana National Policy on HIV and AIDS, Revised Edition 2012 www.undp.org/content/dam/botswana/docs/HIVAIDS/Botswana%20HIV%20and%20AIDS%20Policy%202012.pdf [dostęp 29.07.2020]

[5] CIA World Factbook (2020) https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bc.html [dostęp 29.07.2020]

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2019-2021