Logo Thing main logo

Fidżi: polityczny chaos po zawieszeniu głównej partii opozycyjnej

Dnia 26 maja b.r. sekretarz partii politycznych, Mohammed Saneem, zawiesił Partię Liberalno-Demokratyczną (Social Democratic Liberal Party, SODELPA), która od 2014 r. stanowi najważniejsze ugrupowanie opozycyjne w fidżyjskim parlamencie. W rezultacie wyborów parlamentarnych z listopada 2018 r., partia ta zdobyła niemal 40% głosów, co przełożyło się na uzyskanie przez nią 21 (tj. o 6 więcej niż 4 lata wcześniej) spośród 51 mandatów w organie ustawodawczym.

Powodem zawieszenia partii było naruszenie konstytucji Fidżi z 2013 r., ustawy o partiach politycznych z 2013 r. oraz konstytucji SODELPA z 2013 r. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2020 r. (No. HBC 296 of 2019), wybór przewodniczącego i jego zastępcy na dorocznym walnym zgromadzeniu partii w czerwcu 2019 r. uznano za niezgodny z prawem, nieważny i nieskuteczny. Uchylono wszelkie decyzje podjęte od tamtego momentu przez władze partii. W okresie zawieszenia działalności, SODELPA utraciła wszelkie prawa i przywileje określone  w ustawie o partiach politycznych.

Powództwo sądowe przeciwko kierownictwu partii wniosły niektóre jej skrzydła, utrzymujące, że wybory władz w czerwcu 2019 r., zostały politycznie zmanipulowane. Dwie frakcje partyjne 23 maja 2020 r. odrębnie dokonały wyboru nowego zarządu ugrupowania. Pełniący obowiązki przewodniczącego partii, Vijay Singh, oświadczył na jednym z takich spotkań, że tymczasowym liderem do czasu przeprowadzenia kolejnego walnego zgromadzenia partii lub podjęcia decyzji przez zarząd pozostanie jej dotychczasowy przywódca, Sitiveni Rabuka.

Z uwagi na niezgodność podjętych ustaleń z zawieszoną konstytucją SODELPA, jak i niespełnienie przez oba zgromadzenia wymogu niezbędnego kworum, Mohammed Saneem uznał je za nieprawomocne. Wskazał jednocześnie, że przepisy konstytucji tego ugrupowania wprost regulują, iż wakat na stanowisku prezesa partii jest obsadzany w drodze mianowania jednego z wiceprezesów. SODELPA ma obecnie 60 dni (do 27 lipca b.r.) na wyjaśnienie wszelkich nieprawidłowości albo wyrejestrowanie się. Zawieszenie uniemożliwia członkom partii uczestniczenie w pracach parlamentu, znacznie utrudniając funkcjonowanie organu ustawodawczego w krytycznym momencie uchwalania nowego budżetu.

Komentarz

Polityczny zamęt nie jest nowym zjawiskiem na Fidżi. Sytuacja od początków istnienia tego państwa pozostaje niestabilna. W ciągu 50 lat państwowości fidżyjskiej uchwalono cztery ustawy zasadnicze, w trakcie obowiązywania których doszło do czterech zamachów stanu. Częste zmiany instytucjonalne, jak i brak solidnych ram prawnych nie umacniają procesu demokratycznych przemian ustrojowych, odbywających się w warunkach społeczeństwa podzielonego etnicznie.

Przyjęcie w 2013 r. nowych przepisów dotyczących rejestracji partii politycznych skutkowało zarejestrowaniem SODELPA, będącej następczynią zwycięskiej partii z 2001 r., Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua (SDL). W konstytucji partii (zmodyfikowanej w 2015 r.), wskazywano, że jej celem jest zapewnienie przywództwa, odzwierciedlającego wielorasowość społeczeństwa, a zarazem zjednoczenie obywateli i pełna reprezentacja ich zróżnicowanych interesów. Zainicjowanie w 2014 r. głosowania zgodnego z preferencjami politycznymi, a nie podziałami etnicznymi, sprzyjało recepcji owych założeń programowych partii. Stanowiło bowiem asumpt do poszerzenia elektoratu poszczególnych ugrupowań, doprowadzając w efekcie do obniżenia poziomu polaryzacji społeczeństwa i napięcia politycznego.

Pod koniec maja 2020 r., odłam SODELPA pod przewodnictwem V. Singha, wskazał konieczność dokonania przeglądu konstytucji partii, a także powołania kilku komisji w celu wzmocnienia istniejących struktur i nadania nowego kierunku partii. Wyraźnym priorytetem pozostaje wdrożenie zaleceń sekretarza partii politycznych, pełniącego jednocześnie funkcję inspektora wyborów oraz sekretarza komisji wyborczej. Dotychczasowa skuteczność działań M. Saneema, którą potwierdza m.in. przeprowadzenie pod jego kierownictwem pierwszych po 8 latach wyborów powszechnych w 2014 r., wprowadzenie biometrycznej rejestracji wyborców czy opracowanie programu promującego najlepsze praktyki wyborcze, daje podstawy sądzić, że reorganizacja jednej z kluczowych sił politycznych na Fidżi to pierwszy krok w kierunku wzmocnienia społecznego mandatu dla elit rządzących. Ich dotychczasowy koniunkturalizm oraz brak chęci współdziałania na wciąż podzielonej scenie politycznej de facto konsolidował autorytarne praktyki, podważające demokratyczną legitymację piastunów władzy.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2019-2021

Komentarze