Logo Thing main logo

Prawo konstytucyjne zdekolonizowane? Generalna uwaga o tym, jak tworzyć nową konstytucję w Chile

Referendum chilijskie 26 października 2020 r. przeszło do historii tego kraju. Przeważająca większość, 78% glosujących zaakceptowało postulat na rzecz nowej Konstytucji, ostatecznie zrywając z reżimem Augusta Pinocheta[1]. Jednakże nie chodzi tu tylko o autorytarny reżim.

Konstytucja nie jest tylko literą wyrytą w tablicy dekalogu, ale stanowi żywy organizm – jest konstruktem społecznym. Konstytucje „skolonializowane” nazywam te, które powstały w oparciu o bezpośrednie lub pośrednie odniesienie do reżimów nie tylko hegemonicznych, pisanych często „na wzór”, poddające się później procesowi petryfikacji – ale systemów patriarchalnych i hegemonicznych, których nota bene źródłem jest cywilizacja europejska. Bo jak pisał Frantz Fanon [2008: 66]: „Cywilizacja europejska i jej najlepsi przedstawiciele są odpowiedzialni za rasizm kolonialny”.

Źrodlo: Frantz Fanon, https://en.wikipedia.org/wiki/Frantz_Fanon


Kolonialność jest aspektem nie tyle historycznym, ale odnosi się do wciąż aktualnego sposobu „poznania”, oglądu świata, ustanawiania stosunku na wciąż nierównej zależności centrum-peryferia, zwiększającej wykluczenie społeczne, powielanie rozwiązań z Globalnej Północy – wreszcie do stanowienia prawa.

Konstytucja chilijska z 1980 r. przeszła kilka głębokich zmian, odkąd została sporządzona za zamkniętymi drzwiami przez komisję powołaną przez Pinocheta. Najbardziej znacząca zmiana, która miała miejsce w 2005 r., wyeliminowała przepisy oparte na autorytaryzmie. Obserwatorzy są zgodni w przekonaniu o końcu etapu dyktatury, co wiąże się z wynikiem referendum[1]. Ale tu należy zadać sobie pytanie czy nowa ustawa zasadnicza skończy z hegemoniczną wizją wykluczania i rasizmu w rozumieniu Fanona? Czy nastanie prawo konstytucyjne „zdekolonizowanego”?

Albowiem Augusto Pinochet nie jest tylko uosobieniem bezlitosnego dyktatora, ale jest białym, autorytarnym wodzem, spadkobiercą cywilizacji opartej na rasizmie, wykluczeniu i segregacji – cywilizacji europejskiej, która brutalnie zlikwidowała dorobek prekolumbijski, traktowany przez nawracających jako dzieło szatana. To właśnie dzięki społeczności ludności rdzennej Mapuche, kolonialne wojska nie dotarły na południe kontynentu w XVI wieku. Zatem nowy projekt konstytucji nie powiedzie się bez licznej i silnej reprezentacji Mapuchy w przyszłej konwencji konstytucyjnej.


Bibliografia:

Bonnefoy F. (2020). ‘An End to the Chapter of Dictatorship’: Chileans Vote to Draft a New Constitution, New York Times, 25.10.2020 r.

Constitución Política de 1980, Chile

Fanon F. (2008). Black Skin, White Masks, New Edition: Pluto Press.

Piscopo. J. M.  & Siavelis P. (2020). Chile voted to write a new constitution. Will it promise more than the government can deliver?, Washington Post, 29.10.2020 r.



[1] J. M. Piscopo & P. Siavelis (2020). Chile voted to write a new constitution. Will it promise more than the government can deliver?, Washington Post, 29.10.2020 r.

[2] P. Bonnefoy (2020). ‘An End to the Chapter of Dictatorship’: Chileans Vote to Draft a New Constitution, New York Times, 25.10.2020 r.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2019-2021